Van onvolwaardige tot mens met mogelijkheden

Geschreven door

hierboven: de Escalette

Zijn er gemeenschappelijkheden tussen de Verenigde Staten van Amerika en de gemeente Hardenberg?
In ieder geval twee: in beide delen van de Wereld wonen aardige mensen. En allebei doen ze hun best voor Toegankelijkheid voor Iedereen: jongeren, ouderen, rolstoelers, mensen die moeite hebben met horen en/of zien, met hun uithoudingsvermogen, ouders met kinderwagens, mensen die je zaken wat meer moet uitleggen, mensen die de taal wat minder snel begrijpen.

De term ‘ Voor Iedereen’ werd in 2002 geïntroduceerd door het toenmalige Landelijk Bureau Toegankelijkheid (LBT) en wordt zo langzamerhand, in allerlei varianten, gemeengoed.

Oh… er is nóg een overeenkomst tussen de VS en Hardenberg. In allebei de werelddelen waren soldaten gelegerd. In de VS heeft die soldaterij -met name de gehandicapte Vietnam-veteranen- geleid tot een van de meest gedegen toegankelijkheids-wetgeverijen van de wereld.
Hardenberg kent in zijn geschiedenis de Slag om de Hardenbergerheide. In hoeverre die Slag heeft geleid tot de benoeming van Hardenberg als meest toegankelijke gemeente 2018 zal wel onduidelijk blijven.

Net zo onduidelijk als: wat ís dat: de ‘meest toegankelijke gemeente’. Wat moet je daarvoor doen? Of laten?

Een terugblik -met-grote-stappen in de geschiedenis:

“Practisch ontbreken thans deze voorzieningen en het gevolg is, dat de lichamelijk gebrekkige zich daardoor des te meer uitgesloten voelt van het normale maatschappelijke leven en dit inderdaad ook is.”
Uit: ‘Voorzieningen voor invaliden in openbare gebouwen’ (1957), van de toenmalige Nederlandse Centrale Vereniging voor Gebrekkigenzorg (NCVG).

Deze kreet van ruim 60 jaar geleden wordt gezien als een van de beginfasen van Nederlands toegankelijkheidsdenken.

De grotere aandacht voor toegankelijkheidsproblemen van lichamelijk gehandicapten leidde in 1968 ook tot voorzichtige wettelijke voorschriften. In de ‘Modelbouwverordening’ van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten werden aanbevelingen opgenomen in verband met ‘voorzieningen voor invaliden’.

Minister Marga Klompé van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk beloofde in mei 1970 bij de opening van Het Dorp in Arnhem, dat het subsidiebeleid van haar ministerie zich zou richten op de toegankelijkheid voor gehandicapten. ‘Een harde eis’. Klompé zou ook de andere ministeries verzoeken een soortgelijke gedragslijn te voeren.

Het Bouwbesluit -vanaf 1992 en daarna diverse malen aangepast- is een verzameling bouwtechnische voorschriften waaraan bouwwerken in Nederland minimaal moeten voldoen. Verbouwingen vallen ook onder het Bouwbesluit.
Het Bouwbesluit richt zich uiterst minimaal op Toegankelijkheid voor Iedereen.

Wat is er dan sinds 1957 veranderd?

In ieder geval de terminologie. We gingen van ‘onvolwaardigen’ via ‘gebrekkigen’ naar ‘minder- en invaliden’. Nog steeds kijkt niemand op van ‘invalidentoilet’. Of van ‘invalidenparkeerplaats’. We spraken over ‘mongolen’ en over ‘idioten’. Over ‘mensen met geestelijke achterstanden. We gingen via ‘gehandicapten’ naar ‘mensen met een handicap’ en (oef …) ‘mensen met mogelijkheden’. We hebben het nu over ‘mensen met een beperking’.

Veel meer nog dan de ontwikkeling van het woordgebruik geldt het belang van de ontwikkeling van het denken van de overheid. Laten we stellen dat daarin vaak ook sprake is van ‘geestelijke achterstanden’. Eigenlijk is er in de regelgeving ván en ingrijpen dóór de Rijksoverheid niet bar veel gebeurd, sinds 1957. Ook niet onder invloed van het door Nederland -in naam- gesteunde VN-Verdrag inzake de rechten van mensen met een handicap.

Wat er veranderde, gebeurde onder rechtstreekse invloed van betrokkenen -Iedereen: elke betrokken particulier- dus.

En, steeds meer, onder invloed van betrokken gemeenten. Hebben we daar een wedstrijd voor nodig: ‘de meest toegankelijke …’ dan maar een wedstrijd.

Alles beter dan het veranderen van de woorden en het beleid ongewijzigd laten. Dat hebben ze vorig jaar in Breda, dit jaar in Hardenberg -en in alle overige genomineerde en te nomineren gemeenten goed begrepen!

Print Friendly

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *